Είναι εθιστικό το Junk Food? PDF Εκτύπωση E-mail

 

Στο βαθμό που τα ναρκωτικά  και τα τρόφιμα ενεργοποιούν κοινούς μηχανισμούς στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, η εξάρτηση από ουσίες προσφέρει ισχυρά εργαλεία για να κατανοήσουμε πώς το νευρικό σύστημα διαμεσολαβεί στα διάφορα κίνητρα προς κάποιες διατροφικές συνήθειες και πώς αυτό το σύστημα μπορεί να «δεσμευτεί» ώστε να προκαλεί διαταραχές στην όρεξη.

 

Σύμφωνα με πρόσφατη αμερικάνικη έρευνα (επιστημονική επιθεώρηση Nature Neuroscience) οι παχυντικές τροφές προκαλούν σημαντικό και επικίνδυνο εθισμό επιδρώντας στον εγκέφαλο παρόμοια με τα ναρκωτικά. Οι µελέτες των Paul Johnson και Paul Kenny(του Ερευνητικού Ινστιτούτου Scripps στη Φλόριντα) σε αρουραίους  έδειξαν ότι η καταναγκαστική κατανάλωση τροφών υψηλής θερμιδικής αξίας έχει αρνητική επίδραση στη χηµική ισορροπία του εγκεφάλου, διαταράσσοντας τους μηχανισμούς ανταμοιβής, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση σοβαρών εθισµών. Οι ερευνητές προσέφεραν σε µια οµάδα αρουραίων παχυντικές τροφές (µπέικον, σοκολάτα, λουκάνικα κ.λπ.),πέραν της συνηθισμένης τους τροφής που ήταν πιο υγιεινή, αλλά λιγότερο ορεκτική.

Οι αρουραίοι ανέπτυξαν γρήγορα τη συνήθεια να υπερτρέφονται κατά τρόπο καταναγκαστικό, καταναλώνοντας όλο και περισσότερες λιπαρές και γενικώς υψηλής θερμιδικής αξίας τροφές, µέχρι που έφτασαν να γίνουν παχύσαρκα. Παράλληλα o µηχανισµός ανταμοιβής τους (που αποκαλείται και κέντρο απόλαυσης του εγκεφάλου) ανταποκρινόταν όλο και λιγότερο - µια αλλοίωση παρόµοια µε αυτήν που καταγράφεται στους χρήστες ναρκωτικών, όπως η ηρωίνη.

 

Κάθε μπουκιά μπορεί να προκαλέσει απελευθέρωση ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που δημιουργεί το αίσθημα ευφορίας στον εγκέφαλο. 

  

Το πιο αποκαλυπτικά δεδομένα λοιπόν προήλθαν από τους εγκεφάλους των ζώων αυτών. Τα κέντρα απόλαυσης  στον εγκέφαλο των αρουραίων έγιναν λιγότερο «δεκτικά»  αφού εθίστηκαν στην κατανάλωση αυτών των τροφίμων. Παγιδευμένα σε αυτόν τον φαύλο κύκλο ανατροφοδότησης, οι αρουραίοι  χρειάζονται πλέον  μεγαλύτερη δόση «σκουπιδοτροφής» για την κατάκτηση των ίδιων ηδονικών συναισθημάτων. Οι αρουραίοι που τρέφονταν με “junk food” είχαν ελαττωμένους τους υποδοχείς ντοπαμίνης, οπότε πιο αποδυναμωμένη την ένταση του ερεθισμού σε σύγκριση με τους  αρουραίους  που έτρωγαν υγιεινό φαγητό, χαμηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες.

   Οι αρουραίοι  δεν σταματούσαν μάλιστα να τρώνε ακόµη κι όταν βρίσκονταν αντιμέτωπα µε µια τιµωρία (ηλεκτροσόκ) σε αντίθεση µε µια άλλη οµάδα πειραματόζωων, που τρέφονταν υγιεινά– πράγµα που δείχνει ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της συμπεριφοράς τους, πρώτο σηµάδι του εθισµού.

   Ακόμα και εβδομάδες μετά αποχής των αρουραίων από το ανθυγιεινό φαγητό , οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα «ελλείμματα» στο σύστημα ανταμοιβής εξακολουθούσαν να υπάρχουν , πράγμα που δείχνει πόσο δύσκολη είναι η αποδέσμευση από κάτι στο οποίο έχει υπάρξει εθισμός κάποια στιγμή στο παρελθόν.

  

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι κι όταν ακόμα υπήρχε μόνο μια επιλογή στους αρουραίους μεταξύ της κατανάλωσης υγιεινών τροφίμων και καμίας τροφής ,αυτοί και πάλι δεν επέλεξαν τα υγιεινά τρόφιμα. Σε μια άλλη μελέτη από το πανεπιστήμιο Concordia του Μόντρεαλ, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα πεινασμένα ποντίκια ζητούσαν ηρωίνη όταν δεν είχαν φαγητό.

   Φυσικά, η πραγματική σημασία της μελέτης δεν είναι αν οι παχύσαρκοι αρουραίοι μπορούν να εθιστούν στα γλυκά αλλά πώς μπορεί να αλλάξει ο τρόπος που ο εγκέφαλος αποκρίνεται, σε μακροπρόθεσμη βάση.

 

   «Εμείς ίσως να μην το δούμε εξετάζοντας το πειραματόζωο», λέει ο Ralph DiLeone, αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, «μπορεί να έχουν ένα κανονικό βάρος, αλλά ο τρόπος ανταπόκρισης στα τρόφιμα στο μέλλον μπορεί να αλλάζει διαρκώς." «Ο εθισμός στα ναρκωτικά «κλέβει» στην πραγματικότητα μερικά από αυτά τα σημεία του εγκεφάλου που έχουν να κάνουν με την πρόσληψη τροφής για λόγους επιβίωσης», λέει χαρακτηριστικά ο καθηγητής.

 

 

   Για τους ερευνητές, τα ευρήµατα αυτά επιβεβαιώνουν τις εθιστικές ιδιότητες του λεγόμενου «τζανκ φουντ» και αποδεικνύουν ότι ο εθισµός στα ναρκωτικά και η παχυσαρκία έχουν τη ρίζα τους στους ίδιους νευροβιολογικούς μηχανισμούς ή για την ακρίβεια στη διατάραξή τους.

 

   Η μελέτη φυσικά ενισχύει και το μήνυμα των περισσότερων διαφημιστικών μηνυμάτων των προϊόντων αυτών, το οποίο προβάλλει την αδυναμία του καταναλωτή «να φάει μόνο ένα! ». "Θα χάσω τον έλεγχο», δήλωσε ο ερευνητής Paul Kenny,"Αυτό είναι το σήμα κατατεθέν του εθισμού». 

 

Πηγές :www.nature.com

 

            www.sciencenews.org

 

            www.enet.gr