Διαβήτης PDF Εκτύπωση E-mail

 

Τί είναι;

Ο διαβήτης (σακχαρώδης διαβήτης ή κοινώς ΄΄ζάχαρο΄΄) είναι μεταβολική ασθένεια στην οποία αυξάνει η συγκέντρωση του σακχάρου (γλυκόζης) στο αίμα (υπεργλυκαιμία). Αυτό συμβαίνει είτε ως αποτέλεσμα ελαττωμένης έκκρισης ινσουλίνης, είτε λόγω μείωσης της ευαισθησίας των κυττάρων του σώματος στην ινσουλίνη (ανάπτυξη αντίστασης στην ινσουλίνη).

Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται και εκκρίνεται από τα β-κύτταρα του παγκρέατος και είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του μεταβολισμού των σακχάρων, των λιπών και των πρωτεϊνών, όλων των βασικών δηλαδή υλικών που χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας στην δομή και στις καύσεις του. Εκκρίνεται όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο πλάσμα του αίματος αυξηθούν (μετά από ένα γεύμα) και επιδρά στους μυς, το συκώτι και τον λιπώδη ιστό (το μεγαλύτερο μέρος της γλυκόζης απορροφάται από τους μυς).

Υπάρχουν βασικά 2 τύποι σακχαρώδους διαβήτη: ο διαβήτης τύπου 1 και ο διαβήτης τύπου 2, ενώ θα πρέπει να αναφερθεί και ο διαβήτης της κύησης.

Στον διαβήτη τύπου 1, που είναι γνωστός και ως ινσουλινοεξαρτώμενος ή νεανικός διαβήτης, τα β-κύτταρα του παγκρέατος είναι κατεστραμμένα (είτε λόγω ύπαρξης αυτοαντισωμάτων, είτε λόγω ιδιοπαθούς βλάβης) με αποτέλεσμα να παράγεται ελάχιστη ή καθόλου ινσουλίνη. Επομένως τα άτομα που πάσχουν από διαβήτη τύπου 1, χρειάζονται την χορήγηση ινσουλίνης εξωγενώς ώστε να μπορούν να μεταβολίσουν  τη γλυκόζη που προσλαμβάνουν.

Στον διαβήτη τύπου 2, τα β-κύτταρα του παγκρέατος παράγουν ινσουλίνη, αλλά τα κύτταρα των περιφερειακών ιστών έχουν αναπτύξει αντίσταση στην ινσουλίνη και επομένως δεν ανταποκρίνονται στο ΄΄μήνυμά΄΄ της για απορρόφηση της γλυκόζης και τη σωστή διαχείριση όλων των ΄΄καυσίμων΄΄ του οργανισμού.

Ο διαβήτης κύησης μοιάζει με τον διαβήτη τύπου 2 ως προς τα χαρακτηριστικά, εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (εμφανίζεται στο 3-5% των κυήσεων) αλλά είναι αναστρέψιμος, δηλαδή υποχωρεί μετά τον τοκετό. Η εμφάνισή του όμως μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο έμβρυο και την μητέρα, γι’ αυτό και είναι κάτι που πρέπει να ελέγχεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Ποιά είναι τα συμπτώματα του διαβήτη;

Τα λεγόμενα ΄΄τρία π΄΄, πολυφαγία, πολυουρία, πολυδιψία, σε συνδυασμό με απώλεια βάρους, αποτελούν την βασική συμπτωματολογία του διαβήτη.

Τα παραπάνω είναι πολύ έντονα στην περίπτωση του διαβήτη τύπου 1 και συχνά συνοδεύονται από την εκδήλωση διαβητικής κετοξέωσης (μια κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε κώμα ή ακόμα και σε θάνατο αν δεν αντιμετωπιστεί και χαρακτηρίζεται από υπεραύξηση των κετονών στο αίμα λόγω ελλιπούς μεταβολισμού των λιπαρών οξέων), ενώ στην περίπτωση του διαβήτη τύπου 2 πολλές φορές η παραπάνω συμπτωματολογία απουσιάζει.

Σε κάθε περίπτωση φυσικά η επιβεβαίωση της νόσου γίνεται από τον θεράποντα ιατρό μετά και από βιοχημικό έλεγχο των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα.

Ποιές είναι οι επιπλοκές του διαβήτη;

Ο σακχαρώδης διαβήτης έχει χρόνια πορεία και μπορεί να προκαλέσει μια σειρά σοβαρών επιπλοκών όπως καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, βλάβες του αμφιβληστροειδούς, βλάβες των νεύρων, στυτική δυσλειτουργία κ.ά, καθώς επιβαρύνει τα αγγεία, μειώνοντας την ελαστικότητά τους και ευνοώντας τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών.

 

Προδιαβητικό στάδιο

Ο διαβήτης τύπου 2 εκδηλώνεται συνήθως μετά από μακρά περίοδο όπου το άτομο έχει υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, τα οποία είναι μεν ανεβασμένα αλλά όχι τόσο ώστε να χαρακτηριστεί το άτομο ως διαβητικό. Το στάδιο αυτό ονομάζεται ΄΄προδιαβητικό΄΄. Σύμφωνα με την American Diabetes association (ADA) το προδιαβητικό στάδιο χαρακτηρίζεται από : επίπεδα σακχάρου νηστείας >100 και <126mg/dl, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) (δείχνει που περίπου κυμαινόταν το επίπεδο ζαχάρου του αίματος κατά τους τρεις μήνες που προηγήθηκαν της μέτρησης)  >5.7% και 140 και <200mg/dl.

Επομένως το ετήσιο τσεκ-απ μπορεί να δείξει αν κάποιος βρίσκεται σε προδιαβητικό στάδιο. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σύμφωνα με την ADA (Ιαν.2011) 79 εκατομμύρια άτομα στην Αμερική βρίσκονται σε προδιαβητικό στάδιο!!

Πώς μπορεί να αντιμετώπιστεί ο διαβήτης;

Σε κάθε περίπτωση διαβήτη, η κατάλληλη διατροφή σε συνδυασμό με την αγωγή που ακολουθείται παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα. Γενικές συμβουλές που θα μπορούσαν να αναφερθούν ενδεικτικά είναι οι εξής:

  • Μην μένετε πολλές ώρες νηστικοί, τρώτε τακτικά γεύματα
  • Φροντίστε να περιλαμβάνετε κάποιες αμυλούχες τροφές (υδατάνθρακες) σε κάθε γεύμα, προτιμώντας εκείνες που είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες
  • Μειώστε την κατανάλωση λιπαρών και θυμηθείτε να προσέχετε το είδος των λιπαρών που καταναλώνετε (προτιμάτε ακόρεστα από τα κορεσμένα)
  • Περιορίστε την πρόσληψη ζάχαρης και σακχαρούχων τροφών
  • Προσπαθήστε να διατηρείτε το βάρος σας στα ιδανικά επίπεδα και να ασκείστε συστηματικά
  • Χρησιμοποιείτε το αλάτι με φειδώ
  • Μην πίνετε πολύ αλκοόλ

Σε πολλές περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2, η απορρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου μπορεί να είναι αναστρέψιμη αν ακολουθηθεί σωστή διατροφή, χωρίς να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή.

Το ίδιο ισχύει και για το προδιαβητικό στάδιο, αφού αλλαγές του τρόπου ζωής και των διατροφικών συνηθειών μπορούν να αποτρέψουν την εξέλιξη σε διαβήτη τύπου 2.

Πηγές

“Αρχές Φυσιολογίας” R.Berne, M.Levy, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης,2002

American Diabetes Association –΄΄Diabetes Basics΄΄ www.diabetes.org

΄΄Effect of weight loss with lifestyle intervention on risk of diabetes΄΄ Hamman et al., Diabetes Care. 2006 Sep;29(9):2102-7