Διαβήτης PDF Εκτύπωση E-mail

 

Τί είναι;

Ο διαβήτης (σακχαρώδης διαβήτης ή κοινώς ΄΄ζάχαρο΄΄) είναι μεταβολική ασθένεια στην οποία αυξάνει η συγκέντρωση του σακχάρου (γλυκόζης) στο αίμα (υπεργλυκαιμία). Αυτό συμβαίνει είτε ως αποτέλεσμα ελαττωμένης έκκρισης ινσουλίνης, είτε λόγω μείωσης της ευαισθησίας των κυττάρων του σώματος στην ινσουλίνη (ανάπτυξη αντίστασης στην ινσουλίνη).

Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται και εκκρίνεται από τα β-κύτταρα του παγκρέατος και είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του μεταβολισμού των σακχάρων, των λιπών και των πρωτεϊνών, όλων των βασικών δηλαδή υλικών που χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας στην δομή και στις καύσεις του. Εκκρίνεται όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο πλάσμα του αίματος αυξηθούν (μετά από ένα γεύμα) και επιδρά στους μυς, το συκώτι και τον λιπώδη ιστό (το μεγαλύτερο μέρος της γλυκόζης απορροφάται από τους μυς).

Υπάρχουν βασικά 2 τύποι σακχαρώδους διαβήτη: ο διαβήτης τύπου 1 και ο διαβήτης τύπου 2, ενώ θα πρέπει να αναφερθεί και ο διαβήτης της κύησης.

Στον διαβήτη τύπου 1, που είναι γνωστός και ως ινσουλινοεξαρτώμενος ή νεανικός διαβήτης, τα β-κύτταρα του παγκρέατος είναι κατεστραμμένα (είτε λόγω ύπαρξης αυτοαντισωμάτων, είτε λόγω ιδιοπαθούς βλάβης) με αποτέλεσμα να παράγεται ελάχιστη ή καθόλου ινσουλίνη. Επομένως τα άτομα που πάσχουν από διαβήτη τύπου 1, χρειάζονται την χορήγηση ινσουλίνης εξωγενώς ώστε να μπορούν να μεταβολίσουν  τη γλυκόζη που προσλαμβάνουν.

Στον διαβήτη τύπου 2, τα β-κύτταρα του παγκρέατος παράγουν ινσουλίνη, αλλά τα κύτταρα των περιφερειακών ιστών έχουν αναπτύξει αντίσταση στην ινσουλίνη και επομένως δεν ανταποκρίνονται στο ΄΄μήνυμά΄΄ της για απορρόφηση της γλυκόζης και τη σωστή διαχείριση όλων των ΄΄καυσίμων΄΄ του οργανισμού.

Ο διαβήτης κύησης μοιάζει με τον διαβήτη τύπου 2 ως προς τα χαρακτηριστικά, εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (εμφανίζεται στο 3-5% των κυήσεων) αλλά είναι αναστρέψιμος, δηλαδή υποχωρεί μετά τον τοκετό. Η εμφάνισή του όμως μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο έμβρυο και την μητέρα, γι’ αυτό και είναι κάτι που πρέπει να ελέγχεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Ποιά είναι τα συμπτώματα του διαβήτη;

Τα λεγόμενα ΄΄τρία π΄΄, πολυφαγία, πολυουρία, πολυδιψία, σε συνδυασμό με απώλεια βάρους, αποτελούν την βασική συμπτωματολογία του διαβήτη.

Τα παραπάνω είναι πολύ έντονα στην περίπτωση του διαβήτη τύπου 1 και συχνά συνοδεύονται από την εκδήλωση διαβητικής κετοξέωσης (μια κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε κώμα ή ακόμα και σε θάνατο αν δεν αντιμετωπιστεί και χαρακτηρίζεται από υπεραύξηση των κετονών στο αίμα λόγω ελλιπούς μεταβολισμού των λιπαρών οξέων), ενώ στην περίπτωση του διαβήτη τύπου 2 πολλές φορές η παραπάνω συμπτωματολογία απουσιάζει.

Σε κάθε περίπτωση φυσικά η επιβεβαίωση της νόσου γίνεται από τον θεράποντα ιατρό μετά και από βιοχημικό έλεγχο των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα.

Ποιές είναι οι επιπλοκές του διαβήτη;

Ο σακχαρώδης διαβήτης έχει χρόνια πορεία και μπορεί να προκαλέσει μια σειρά σοβαρών επιπλοκών όπως καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, βλάβες του αμφιβληστροειδούς, βλάβες των νεύρων, στυτική δυσλειτουργία κ.ά, καθώς επιβαρύνει τα αγγεία, μειώνοντας την ελαστικότητά τους και ευνοώντας τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών.

 

Προδιαβητικό στάδιο

Ο διαβήτης τύπου 2 εκδηλώνεται συνήθως μετά από μακρά περίοδο όπου το άτομο έχει υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, τα οποία είναι μεν ανεβασμένα αλλά όχι τόσο ώστε να χαρακτηριστεί το άτομο ως διαβητικό. Το στάδιο αυτό ονομάζεται ΄΄προδιαβητικό΄΄. Σύμφωνα με την American Diabetes association (ADA) το προδιαβητικό στάδιο χαρακτηρίζεται από : επίπεδα σακχάρου νηστείας >100 και <126mg/dl, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) (δείχνει που περίπου κυμαινόταν το επίπεδο ζαχάρου του αίματος κατά τους τρεις μήνες που προηγήθηκαν της μέτρησης)  >5.7% και 140 και <200mg/dl.

Επομένως το ετήσιο τσεκ-απ μπορεί να δείξει αν κάποιος βρίσκεται σε προδιαβητικό στάδιο. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σύμφωνα με την ADA (Ιαν.2011) 79 εκατομμύρια άτομα στην Αμερική βρίσκονται σε προδιαβητικό στάδιο!!

Πώς μπορεί να αντιμετώπιστεί ο διαβήτης;

Σε κάθε περίπτωση διαβήτη, η κατάλληλη διατροφή σε συνδυασμό με την αγωγή που ακολουθείται παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα. Γενικές συμβουλές που θα μπορούσαν να αναφερθούν ενδεικτικά είναι οι εξής:

  • Μην μένετε πολλές ώρες νηστικοί, τρώτε τακτικά γεύματα
  • Φροντίστε να περιλαμβάνετε κάποιες αμυλούχες τροφές (υδατάνθρακες) σε κάθε γεύμα, προτιμώντας εκείνες που είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες
  • Μειώστε την κατανάλωση λιπαρών και θυμηθείτε να προσέχετε το είδος των λιπαρών που καταναλώνετε (προτιμάτε ακόρεστα από τα κορεσμένα)
  • Περιορίστε την πρόσληψη ζάχαρης και σακχαρούχων τροφών
  • Προσπαθήστε να διατηρείτε το βάρος σας στα ιδανικά επίπεδα και να ασκείστε συστηματικά
  • Χρησιμοποιείτε το αλάτι με φειδώ
  • Μην πίνετε πολύ αλκοόλ

Σε πολλές περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2, η απορρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου μπορεί να είναι αναστρέψιμη αν ακολουθηθεί σωστή διατροφή, χωρίς να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή.

Το ίδιο ισχύει και για το προδιαβητικό στάδιο, αφού αλλαγές του τρόπου ζωής και των διατροφικών συνηθειών μπορούν να αποτρέψουν την εξέλιξη σε διαβήτη τύπου 2.

Πηγές

“Αρχές Φυσιολογίας” R.Berne, M.Levy, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης,2002

American Diabetes Association –΄΄Diabetes Basics΄΄ www.diabetes.org

΄΄Effect of weight loss with lifestyle intervention on risk of diabetes΄΄ Hamman et al., Diabetes Care. 2006 Sep;29(9):2102-7 

 
Χοληστερίνη PDF Εκτύπωση E-mail
Σάββατο, 05 Φεβρουάριος 2011 17:47

Η χοληστερίνη ή χοληστερόλη αποτελεί βασικό συστατικό της μεμβράνης των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, όπου χρησιμεύει στη διατήρηση της ρευστότητας αλλά ταυτόχρονα και της συνοχής τους.

Η χοληστερίνη κυκλοφορεί και στο αίμα μας και πιο συγκεκριμένα στο πλάσμα, συνδεδεμένη όμως με πρωτεΐνες, σχηματίζοντας έτσι τις λιποπρωτεΐνες .

Επιπλέον, είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη νευρικών συνδέσμων του εγκεφάλου και βοηθάει τον οργανισμό στο σχηματισμό και την προστασία των νευρώνων και στη δημιουργία των ιστών των κυττάρων. Σε πολλές βιοχημικές διαδικασίες χρησιμεύει ως πρώτη ύλη, όπως στην παρασκευή της βιταμίνης D και το σχηματισμό ορμονών, όπως η κορτιζόλη, τα οιστρογόνα, η τεστοστερόνη κ.α.

Βρίσκεται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση σε ιστούς που είτε την παράγουν είτε έχουν πυκνές μεμβράνες, για παράδειγμα στο συκώτι, τη σπονδυλική στήλη και τον εγκέφαλο.

Μέρος της χοληστερίνης που χρειάζεται ο οργανισμός μας το παίρνει από τροφές (ζωικές κυρίως) το μεγαλύτερο όμως ποσοστό το συνθέτει στο συκώτι.

΄΄Καλή΄΄ και ΄΄κακή΄΄  χοληστερίνη

Ακούμε ολοένα και πιο συχνά να γίνεται λόγος για την ΄΄καλή΄΄ και την ΄΄κακή΄΄  χοληστερίνη. Τι είναι όμως;

Η "καλή" χοληστερίνη ή λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας (HDL), μεταφέρει τη χοληστερίνη από τις αρτηρίες μας προς το συκώτι όπου αποικοδομείται και απεκκρίνεται στη χολή. Έτσι ένα υψηλό επίπεδο καλής (HDL) χοληστερίνης έχει προστατευτικό ρόλο για τις αρτηρίες μας.

Η "κακή" χοληστερίνη ή λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας (LDL) μεταφέρει τη χοληστερίνη από το συκώτι προς τους ιστούς του σώματος. Αν υπάρχουν υψηλά επίπεδα κακής (LDL) χοληστερίνης στο αίμα, μπορεί να συσσωρευτεί στα τοιχώματα των αγγείων, συμβάλλοντας στη δημιουργία των αθηρωματικών πλακών (βλ. παρακάτω) με αποτέλεσμα την στένωσή τους. Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος που διατρέχει κάποιος να εκδηλώσει στεφανιαία νόσο.

Αθηρωματικές πλάκες

O μηχανισμός με τον οποίο η χοληστερόλη εναποτίθεται κάτω από το επιθήλιο των αρτηριών, δημιουργώντας τις αθηρωματικές πλάκες δεν είναι ακόμη ξεκάθαρος. Φαίνεται ότι η οξείδωση της LDL προκαλεί τοπική φλεγμονή στο αγγείο με αποτέλεσμα την καταστροφή του ενδοθηλίου (που καλύπτει το εσωτερικό του αγγείου) και τη διείσδυση της οξειδωμένης LDL κάτω από το ενδοθήλιο. Η διείσδυση αποτελεί το πρώτο στάδιο της δημιουργίας των αθηρωματικών πλακών, ενώ στη συνέχεια επικάθονται και άλλα συστατικά όπως ασβέστιο.

Γίνεται φανερό επομένως, ότι είναι σημαντικό η κακή (LDL) χοληστερίνη να παραμένει χαμηλή και η καλή (HDL) χοληστερίνη να παραμένει υψηλή. Παράλληλα η αντιοξειδωτική προστασία των αγγείων μας μέσω της σωστής διατροφής αλλά και της αποφυγής επιφόρτισής τους με επιπλέον οξειδωτικό φορτίο όπως γίνεται πχ από το κάπνισμα, μπορούν να συμβάλλουν στην πρόληψη της δημιουργίας των αθηρωματικών πλακών.

Βέβαια, και τα πολύ χαμηλά επίπεδα χοληστερίνης δεν είναι επιθυμητά, καθώς έχουν συνδεθεί με ορμονικές ανωμαλίες, κατάθλιψη κ.α

 

Πηγές

“Αρχές Φυσιολογίας” R.Berne, M.Levy, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης,2002

“Η θεωρία της αθηροσκλήρωσης με εμπλοκή του PAF” Δημόπουλος Κ., Καραντώνης Χ, Αντωνοπούλου Σ.  http://www.chem.uoa.gr/research/PAF_greek.htm 

“Do free radicals play causal role in atherosclerosis? Low density lipoprotein oxidation and vitamin E revisited.” Etsuo Niki,  J Clin Biochem Nutr.2011; 48(1):3-7

“Cholesterol and affective morbidity” Coryell et al., Psychiatry Res 2010 ;175(1-2):78

 
Μεταβολικό σύνδρομο

Tί είναι;

Tο μεταβολικό σύνδρομο (αλλιώς γνωστό και ως  Σύνδρομο Χ) χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο επιμέρους μεταβολικών διαταραχών. Συγκεκριμένα στο μεταβολικό σύνδρομο υπάρχουν ταυτόχρονα τρεις ή περισσότερες από τις διαταραχές που αναφέρονται παρακάτω:

  • Επίπεδα 'καλής χοληστερίνης' HDL κάτω από 40mg/dl στον άνδρα και κάτω από 50 mg/dl στην γυναίκα
  • Επίπεδα τριγλυκεριδίων αίματος πάνω από 150mg/dl
  • Αρτηριακή πίεση αίματος τουλάχιστον 130 και 85 mmHg η συστολική και διαστολική αντιστοίχα
  • Γλυκόζη (ζάχαρο) αίματος νηστείας τουλάχιστον 110mg/dl
  • Περιφέρεια μέσης πάνω από 102cm στον άνδρα ή 88cm στην γυναίκα

(Κριτήρια τεκμηρίωσης μεταβολικού συνδρόμου σύμφωνα με WHO & ΝCΕΡ-ΑΤP III- National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel (ATP III) (2001)

Το μεταβολικό σύνδρομο σχεδόν πάντα συνδέεται με την ύπαρξη αντίστασης των περιφερικών ιστών (και κυρίως του μυϊκού ιστού) στη δράση της ινσουλίνης. Αυτό σημαίνει ότι τα κύτταρα των ιστών δεν ανταποκρίνονται στο μήνυμα της ινσουλίνης για απορρόφηση του σακχάρου από την κυκλοφορία.

Άτομα που εμφανίζουν μεταβολικό σύνδρομο έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν στεφανιαία νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο και διαβήτη τύπου 2. Το μεταβολικό σύνδρομο δεν έχει συμπτώματα, ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα από την Ιατρική Επιστήμη, εντοπίζεται μόνο κατά την ετήσια ιατρική προληπτική εξέταση και πρέπει να θεραπεύεται άμεσα λόγω της μοιραίας εξέλιξης που μπορεί να έχει σε πολλές περιπτώσεις.

Η παχυσαρκία και ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος(ΒΜΙ), ο οποίος ισούται με το πηλίκο του βάρους διά του τετραγώνου του ύψους, αποτελούν προδιαθεσικούς παράγοντες για την εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου, ενώ βασικό ρόλο έχουν και γενετικοί παράγοντες, οι οποίοι επεμβαίνουν σε μία σειρά από παραμέτρους όπως η αντίσταση των ιστών στη δράση της ινσουλίνης. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα άτομα έχουν μεγαλύτερη γενετικώς καθορισμένη προδιάθεση από άλλα, να αναπτύξουν αυτό το σύνδρομο.

 Πώς αντιμετωπίζεται το μεταβολικό σύνδρομο;

Η συχνότητα του μεταβολικού συνδρόμου αυξάνει ανησυχητικά τα τελευταία χρόνια, με τις κακές διατροφικές συνήθειες, το στρες και τον καθιστικό τρόπο ζωής να συμβάλλουν πολύ σε αυτό. Υπολογίζεται ότι 20-30% του πληθυσμού στις βιομηχανοποιημένες χώρες πάσχει από μεταβολικό σύνδρομο. Επομένως ως πρώτη αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου προτείνεται η αλλαγή τρόπου ζωής, με την  υιοθέτηση καλύτερων διατροφικών συνηθειών, την ένταξη άσκησης στην καθημερινότητα (μισή ώρα επιπλέον γρήγορο περπάτημα την ημέρα μερικές φορές είναι αρκετό για να αποκαταστήσει τον μεταβολισμό), τη διακοπή του καπνίσματος και την απώλεια βάρους (διατήρηση ΒΜΙ<25).

 

Εάν οι δείκτες του μεταβολικού συνδρόμου δεν  βελτιωθούν με τις παραπάνω αλλαγές, τότε πιθανόν να απαιτούνται φαρμακευτικές παρεμβάσεις από τον θεράποντα ιατρό  για την αντιμετώπιση των επιμέρους παραγόντων (πχ λήψη στατινών για βελτίωση τιμών χοληστερίνης, διουρητικών για την υπέρταση κτλ).

 

  

Πηγές

-Medline plus http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/metabolicsyndrome.html

-American Heart Association    http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4756   

-Yamamoto K, Okazaki A, Ohmori S. ''The Relationship between Psychosocial Stress,Age, BMI, CRP, Lifestyle, and the Metabolic Syndrome in Apparently Healthy Subjects. '' J Physiol Anthropol. 2011;30(1):15-22.